Sperm Bankası ve Kocasız Kadınların Babasız Çocukları

Monday, Nov 20th

Son Güncelleme:12:00:00 AM GMT

Başlıklar:
Buradasınız: AİLE Annelere Özel Sperm Bankası ve Kocasız Kadınların Babasız Çocukları

Sperm Bankası ve Kocasız Kadınların Babasız Çocukları

Çekirdek ailenin toplumsal kabul görmesi için iki şart var ya da vardı. Önce birbirlerini seven (aslında sevmeseler de oluyor) bir kadın ve bir erkek.

 

 

Sonra da dolma kalemle (tükenmez olsaydı çok manalı olurdu) atılan imzalarla bu sevginin cümle aleme ilan edilmesi.Yüzlerce yıldır işleyen ve değişmeyen bir formül bu. Ama artık değişiyor.
“Bütün iyi erkekler başka kadınlar tarafından kapıldığı için” ya da “sadece çocuk sahibi olmak amacıyla bir erkeğe katlanmaya razı olmak istemeyen”kadınlar için epeydir işleyen bir formül var: Sperm bankaları.Zaman zaman bu konu Türkiye’de de gündeme geliyor. Ünlü bazı kadınların hiç tanımadığı erkeklerden çocuk sahibi olduklarını biliyoruz. Peki bu sistem nasıl işliyor? Yasalar sperm bankaları için ne diyor?

İşte yanıtları.
Önce sperm bankasının tanımını yapalım. Şartları uygun gönüllü erkeklerden belirli kriterler dahilinde spermlerini alıp, dondurup, çocuk sahibi olmak isteyenlere veren merkezlere sperm bankası deniyor. Türkiye’de de olduğunu sanabilirsiniz ama çeşitli yasal, sosyal ve toplumsal nedenlerle ülkemizde sperm bankaları bulunmuyor. Ancak gelişmiş ülkelerde bu uygulama 80'li yıllardan beri devam ediyor. Mutlaka anneliği yaşamak isteyen ancak eşinin spermleri uygun olmadığı için ya da bir erkek olmadan çocuk sahibi olmak isteyen kadınlar 80’li yıllardan beri bu formülü uyguluyor.
Tarafların birbirini tanımaması şart. Bir sperm bankasının olmazsa olmazı spermin ta kendisi. Peki bankalar spermi nereden buluyor?

Üç ayrı yöntem var.
1-
  Donör (sperm veren kişi) gönüllü olarak spermini ya da yumurtasını hibe ediyor.
2-  Kişi birinci ya da ikinci derece yakınlarına bilgileri dahilinde spermya da yumurta veriyor.
3-  Donörden anonim olarak sperm alınıyor. Yani alıcı da, verici de birbirini tanımıyor.

Birbirini tanıyarak sperm ya da yumurta bağışında sakıncalar görüldüğünden, günümüzde daha çok anonim yol uygulanıyor. Burada ne alıcı ne verici ne de başka yakınlar hiç bir şekilde kime sperm ya da yumurta verdiğini veya kimden aldığını bilmiyor. Bu yöntem hukuken de uygun görülüyor.Bazı ülkelerde bu şekilde dünyaya gelen çocuk, 18 yaşından itibaren, arzu ettiği takdirde kendisinin doğumu için yumurta ya da sperm veren kişileri öğrenebiliyor. Ancak uluslararası kanunlara göre; ne alıcı, ne verici, ne de doğan çocuk karşı taraftan herhangi bir miras ya da hukuksal bir talepte bulunamıyor. Bununla birlikte, başkasının yumurtasıyla gebe kalan kadınlar da, yumurtayı veren, yani genetik anneden veya karşı taraf da çocuktan herhangi bir hak iddia edemiyor.

Donör olmanın şartları ne?
Sperm bankası oluşturulması çok ciddi bir olay. Donörlerin belirli kurallara uygun olmaları şart.Sperm bankasına sperm verecek erkek 18 - 30 yaş arası olmalı. Vericilerin kan grubu, bütün biyokimyasal parametreleri, kalıtsal hastalıkları, bedensel
özellikleri, zihinsel özellikleri, ailesinde herhangi bir hastalığın veya sakatlığın olup olmadığı araştırılıyor.Yani, kişinin zeka veya beden düzeyinde bir sorunun olup olmadığı, metabolik, kalıtsal, psikiyatrik hastalık yönünden en ufak bir kusurun söz konusu olmadığından emin olunuyor.Bu kategorilere uyan kişiye önce bazı testler yapılıyor. Hepsi negatif çıktıktan sonra kişiden örnek sperm alınıyor, inceleniyor ve özel yöntemlerle donduruluyor. Altı ay kadar sonra kişiye tekrar aynı testler uygulanıyor. Yine herhangi bir hastalık ortaya çıkmamışsa, alınan spermler talep eden kişilerde kullanılabiliyor.

İş bununla da bitmiyor. Vericiyle alıcı arasında bazı benzerlikler aranıyor. Bunlardan biri kişilerin kan grubu. Diğeri ise doğal ten, saç ve göz rengi, boy ve kilo oranları. Bütün bu değerler psikolog ve psikiyatristler tarafından irdelenip, davranış şekillerine göre ayarlanıyor.Dünyada yapılan uygulamalarda, ileriye yönelik bağlantılı kişilerin oluşmaması için, bir kişi belirli bir sayıdan fazla sperm örneği veremiyor. Yani bir kişinin verdiği sperm örnekleri geniş zaman içerisinde ancak 10 kez kullanılabiliyor. Ancak uluslararası uygulamalarda, kişinin istemesi halinde, ileriki yıllarda uygulamak üzere aynı sperm bekletilebiliyor.Her ülkenin kendine göre yasal düzenlemeleri var.Sperm donörlüğü, bir ülkenin sosyal yapısı, gelenek göreneklerine bağlı olarak çeşitli yasalar çerçevesinde uygulanıyor ya da uygulanmıyor.

ABD, Belçika, İtalya, Almanya, İngiltere gibi çok sayıda gelişmiş ülke sperm donörlüğü uygulama sınırlanmıyor. KKTC’de de yasal bir sınırlama yok ama Türkiye henüz bu konuyu tartışıp bir yasal çerçeveye oturtmuş değil.

 

Share/Save/Bookmark