Doğum Sonrası Psikiyatrik Bozukluklar

Monday, Nov 20th

Son Güncelleme:12:00:00 AM GMT

Başlıklar:
Buradasınız: SAĞLIK Ruh Sağlığı Doğum Sonrası Psikiyatrik Bozukluklar

Doğum Sonrası Psikiyatrik Bozukluklar

Dr.Ebru ÖZTEPE
Doğum olayı önemli biyolojik, psikososyal ve ekonomik değişimlerin görüldüğü bir dönemdir. Doğum sonrası dönem aslında fizyolojik bir süreçtir.

 

 

Fakat bu dönemde ortaya çıkan biyolojik değişikler, bastırılmış ve çözülmemiş çatışmalar, kişilik değişikleri, beden algısındaki değişikler, cinsel problemler, psikosomatik şikayetler ve kilo artışı gibi faktörler nedeniyle 100 kadının 85’i duygu durumunda farklıklar yaşar. Postpartum dediğimiz doğum sonrası dönemde ilk 2 haftada başlayan ve 1 yıla kadar sürebilen ruhsal şikayetler olabilir.

Peki, nedir bu ruhsal bozukluklar?
1. Annelik Hüznü ( maternity blues)
2. Doğum sonrası depresyon (postpartum depresyon)
3. Doğum sonrası psikoz (pospartum psikoz, lohusalık psikozu)

Annelik Hüznü (maternity blues):
Yeni annelerin önemli bir bölümünü etkileyen ve en sık görülen doğum komplikasyonlarından biridir. Postpartum dönemde %50–80 oranında görülür. Hüzün genellikle doğum sonrası 3. ya da 5. günde ortaya çıkar ve ilk 48 saati çok şiddetlidir. 7–10 gün içinde kendiliğinden düzelir. İki haftadan daha uzun süren belirtiler doğum sonrası depresyonun geliştiğini gösterir.

Annelik hüznünde görülen belirtiler: Sık ağlama, öfke patlamaları, duygu durum oynamaları, konsantrasyonda azalma, irritabilite, anksiyete, uykusuzluk, aşırı duyarlılık, yorgunlukdur. Annelik hüznünün başlangıç zamanlaması doğum sonrası östrojen ve progesteron düzeylerinin ani düşüşü ile eşzamanlıdır.
Bu da annelik hüznünün endokrin bir fenomen olabileceğini düşündürür. Bu dönemin tedavisinde en önemli unsur psikososyal destektir. Annelik hüznü gelişen kişiler postpartum depresyon ve psikoz gelişimi açısından takip edilmelidir.

Doğum sonrası depresyon (postpartum depresyon):
Doğum sonrası depresyon kadınların %10-22’sini etkiler. Doğum sonrası depresyon için risk altında olanlar kimler? Geçirilmiş psikiyatrik hastalık öyküsü olanlar, annelik hüznü yaşayanlar, düşük doğum ağırlıklı bebek sahibi olanlar, ilk doğumu olanlar, evlilikte çatışma olanlar ve eş desteği olmayanlardır. Semptomlar tipik olarak pospartum ilk 6 haftada ortaya çıkar. Başlangıç genellikle sinsidir. Hafif düzeyde depresyondan major depresyona kadar değişebilir. Doğum sonrası normal sayılabilecek yakınmalar ile depresif semptomlar arasındaki örtüşme bazı durumlarda klinik tanıyı güçleştirebilir.

Doğum sonrası depresyonun belirtileri:
Aşırı yorgunluk, enerji kaybı, anhedonia, ilgi, istek kaybı, suçluluk düşünceleri, disforik duygudurumu, irritabilite, iştahsızlık, uykusuzluk, bellek zayıflığı, konsantrasyon güçlüğü, anksiyete, bebeği ile ilgili obsesyonel düşünceler.
Doğum sonrası depresyon tedavisinde emzirme önemli bir konudur. Bebeğin beslenmesi için ideal olmasının yanı sıra, emzirmenin bırakılmasının oluşturacağı sosyal baskılar ve suçluluk kadın için ek bir stresör olur. Fakat doğum sonrası görülen depresif tablo, yeni anne ve tüm aile için önemli ölçüde sıkıntı oluşturur ve bebeğin bilişsel ve emosyonel gelişiminde uzun süreli etkisi olabilir.

Bir de göz ardı edilmemesi gereken bir diğer nokta anneyi de gelecekte psikopatoljiye yatkın kılabilir. Bu nedenle öncelikle olan, risk faktörü olan kadınların belirlenmesi, eğitimi, önleme ve erken müdahaledir. İlaçla tedavisinde tabiî ki antidepresan ilaçlar kullanılmaktadır. Bütün antidepresan ilaçlar süte geçmektedir. Bu nedenle anne sütü dışında bir beslenme daha iyi bir seçim olacaktır.

Doğum sonrası psikoz (pospartum psikoz, lohusalık psikozu):
Doğum sonrası psikoz en şiddetli olanıdır. Görülme olasılığı %0,1 civarındadır. Doğum sonrası psikozun başlangıcı daha geçtir. Konfüzyon, uykusuzluk ile ani başlangıç gösterir.

Diğer görülen belirtileri:
İrritabilite, yorgunluk hali, varsanı, sanrılar ve deliryum tablosudur. Doğum sonrası psikoz da infantisit riski nedeniyle sıkı gözlem çok önemlidir ve hemen ilaç tedavisine başlanılmalıdır.

Dr.Ebru ÖZTEPE

Share/Save/Bookmark